Ήταν η αγαπημένη μου ακαδημαϊκός από τότε που την μελετούσαμε στο πανεπιστήμιο, την θεωρούσα πρότυπο, πολύ την αγαπούσα. Όλη της η ζωή αφιερωμένη σε έναν ανώτερο σκοπό, να βγάλει μια χιλιετία ένδοξης ελληνικής ιστορίας από την αφάνεια, να την αναδείξει, να την τιμήσει, να την συνδέσει με το χτες μας ενώνοντας ως άρρηκτος σύνδεσμος την αρχαιότητα με τη νεότερη και σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας. Πόσοι επιχείρησαν να το κάνουν αυτό, έχοντας όλη την υφήλιο απέναντι σε μια τέτοια εκδοχή; Απειροελάχιστοι. Σε αυτούς τους απειροελάχιστους ανήκει κι εκείνη.
Οι Ευρωπαίοι, και γενικά όλος ο δυτικός κόσμος, θέλησαν να πετάξουν το Βυζάντιο στα σκουπίδια, απαξιώνοντάς το με τα πιο μελανά χρώματα. Οι Έλληνες, αιώνιοι μιμητές των άλλων, υιοθέτησαν την ίδια αντίληψη, κάνοντας ό,τι τους λέγανε. Όχι όμως η κ. Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ. Βούτηξε μέσα στην επιστήμη της και έδωσε τον αγώνα της, όχι μόνο μέσα από τα αδιάψευστα ιστορικά τεκμήρια του ιστορικού μας παρελθόντος κατορθώνοντας το ακατόρθωτο, αλλά το μετέφερε και σε μία ακόμα διάσταση, κοινωνικής φύσεως αυτή τη φορά. Βούτηξε μέσα στην γυναικεία ιδιοσυγκρασία βγάζοντας από την αφάνεια θησαυρούς γένους θηλυκού, τη γυναικεία γνώση, την γυναικεία διαίσθηση, το γυναικείο πείσμα και επιμονή και πνεύμα, την γυναικεία αντοχή και θάρρος και ηρωισμό και παλικαριά στον μέγιστο βαθμό.
Η κ. Αρβελέρ, Ελληνίδα και γυναίκα, κατέκτησε τη Γαλλία, την πνευματική πρωτεύουσα της σύγχρονης Ευρώπης, κυριαρχώντας πάνω στα γαλλικά γράμματα και κουλτούρα, μέσα από την πρυτανεία της στο μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της Γαλλίας, κατακτώντας απάτητες κορφές με αμέτρητες τιμητικές διακρίσεις.
Της τα έδωσαν όλα, όλη την ευθύνη να ηγηθεί της γαλλικής παιδείας. Και αναρωτιέμαι. Αν αυτή η γυναίκα έμενε στην Ελλάδα, θα είχε συμβεί τίποτα από όλα αυτά; Θα της εμπιστεύονταν τέτοιες θέσεις χωρίς να την φάνε ζωντανή; χωρίς να την ρίξουν στους καρχαρίες; Θα την άφηναν να μεταμορφώσει τα ελληνικά πράγματα στα ελληνικά πανεπιστήμια, διαμορφώνοντας την ελληνική παιδεία του σήμερα, ανοίγοντας τον δρόμο σε πραγματική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, αυτήν που αξίζουμε και που δεν έχουμε; Γαλουχώντας την ελληνική νεολαία για μια φορά προς κάτι το ανώτερο; το ουσιώδες; το υψηλό; Το άριστο; Αυτό που διαμόρφωσε την παγκόσμια σκέψη και που, για κάποιον μυστήριο λόγο, χάθηκε μέσα στους αιώνες; Αυτό το κάτι που θα μπορούσε να εμπνεύσει τους σημερινούς Έλληνες να ανακαλέσουν την χαμένη αγάπη για τα γράμματα, την παιδεία, τη λογική ανάλυση; τη σοφία; Να ξαναβρούν το χαμένο τους μυαλό, που δεν ξέρουμε πού έχει πάει αυτούς τους τελευταίους αιώνες και έχει κρυφτεί στην κρυψώνα του και δεν λέει να βγει από εκεί; Όπως λέει η ίδια, η παιδεία είναι το μόνο πράγμα που μένει, όταν όλα τα άλλα έχουν ξεχαστεί. Σε εμάς αυτό, δυστυχώς, έχει συμβεί εδώ και καιρό, όλα έχουν ξεχαστεί, με πρώτη την παιδεία.
Δε νομίζω να την είχαν αφήσει... λέξη δεν θα την είχαν αφήσει να ξεστομίσει, όχι από θέση ισχύος, τουλάχιστον... Δυστυχώς, γιατί το γυναικείο μυαλό μπορεί να ανοίγει διαστάσεις εκεί που το ανδρικό συχνά αδυνατεί να πλησιάσει. Σήμερα την θαυμάζουμε, επειδή απλά την θαυμάζουν εκείνοι, οι δυτικοί. Πόσο μάλλον τώρα, που δεν ζει πια ανάμεσά μας. Διθυρράμβους θα στήσουν οι πάντες τώρα, είναι πραγματικά τραγικό...
Μια θλίψη με έχει καταβάλει από χθες που άκουσα την είδηση του θανάτου της. Μια γυναίκα αυτού του βεληνεκούς δεν υπάρχει πια. Και παρόλο που λοιδορήθηκε αρκετές φορές μέσα στα χρόνια, εκείνη παρέμεινε αγέρωχη, μια γυναίκα σύμβολο, που ποτέ δεν το έβαλε κάτω. Άλλωστε, κατά κανόνα, λοιδορείς κάποιον ή όταν δεν μπορείς να τον καταλάβεις, ή όταν απειληθείς από αυτόν μόλις αρχίζεις να συνειδητοποιείς ότι δεν μπορείς να τον φτάσεις. Αυτό τουλάχιστον, την λοιδορία απέναντι στους καλύτερους από εμάς, έχουμε μάθει να το κάνουμε καλά.
Στη Νέα Πέραμο άρχισε να βρέχει. Το μετεωρολογικό δελτίο δίνει έντονες βροχές και δυνατούς ανέμους που θα φτάσουν τα δέκα μποφόρ. Έρχεται καταιγίδα. Θυμάμαι τα λόγια που είχατε πει κάποτε: "Να έχετε τα πόδια σας στέρεα στη γη και τα μάτια στον ουρανό." Τα ακούω. Τα ακολουθώ. Αντίο, κυρία Αρβελέρ, το αστέρι σας θα λάμπει για πάντα.
i.jpeg "~ eva psarrou photography")
