Θα σας πω την προσωπική μου άποψη. Πολύ συχνά προκύπτουν ενστάσεις από μέρους μου όσον αφορά στις διάφορες εθιμοτυπίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην οποία ανήκω από τότε που γεννήθηκα, αφού γεννήθηκα μέσα σε ορθόδοξη οικογένεια και μεγάλωσα και ζω σε ορθόδοξη χώρα. Μερικά από αυτά, λοιπόν, που με ενοχλούν είναι τα εξής:
Με ενοχλεί πολύ που δεν δίνεται η δέουσα σημασία σε ολόκληρο το κείμενο της Αγίας Γραφής, αφού το συντριπτικό κομμάτι της Παλαιάς Διαθήκης, πλην των Ψαλμών και κάποιων εδαφίων από τον Ησαΐα και τη Γένεση, καθώς και ολόκληρη η Αποκάλυψη της Καινής, ούτε που αναφέρονται εντός Ορθοδοξίας, σα να μην υπάρχουν, σα να μη μας αφορούν ή μας ενδιαφέρουν.
Με ενοχλεί που υπάρχουν εντολές που έχουν τροποποιηθεί ή εξαλειφθεί παντελώς, όταν ο ίδιος ο Χριστός έχει τονίσει με έμφαση πως ούτε μία κεραία ή ένα γιώτα δεν πρέπει να προστεθεί ή να αφαιρεθεί από το ιερό κείμενο. Δεν θα τις αναφέρω, γιατί θα με πείτε αιρετική.
Με ενοχλεί επίσης που δεν υπάρχει καμία συμπάθεια στις μεταφράσεις στη νεοελληνική από το πρωτότυπο, που είναι η ελληνιστική κοινή, αφού θεωρεί ότι βεβηλώνει την αυθεντικότητα του πρωτότυπου κειμένου. Μόνο που αυτό είναι υποκριτικό, αφού το πρωτότυπο της ελληνιστικής κοινής αφορούσε μόνο στην Καινή Διαθήκη. Στην Παλαιά Διαθήκη το πρωτότυπο ήταν γραμμένο στην εβραϊκή και την αραμαϊκή γλώσσα, άρα η ελληνιστική κοινή στην Παλαιά Διαθήκη είναι ήδη μετάφραση κάποιου άλλου πρωτοτύπου, το οποίο είχε προηγηθεί. Θέλουμε, λοιπόν, τις μεταφράσεις ή δεν τις θέλουμε; Αποφασίστε. Γιατί ήδη η Αγία Γραφή έχει μεταφραστεί σε όλες τις γλώσσες του κόσμου και όλοι δέχονται τα οφέλη του ιερού λόγου στη δική τους γλώσσα που κατανοούν και καταλαβαίνουν και χαίρονται χωρίς καμία διαμαρτυρία από κανέναν.
Με ενοχλεί ηθικά που υπάρχει τόσο μένος σε οποιαδήποτε άλλη εκκλησία, δόγμα ή ανθρώπους πέραν της Ορθοδοξίας, τους οποίους τους έχει αφορίσει οριζόντια όλους, ασχέτου περιεχομένου ή χριστιανικού τρόπου ζωής και σύμπνοιας με την διδασκαλία του Χριστού, υποστηρίζοντας de facto ότι δεν θα σωθεί κανένας, πλην των Ορθοδόξων.
Με ενοχλεί που έχουν εξισωθεί, αν όχι υποτιμηθεί, ο λόγος του Θεού με τον λόγο των ανθρώπων, που είναι οι διάφοροι άγιοι και Πατέρες της εκκλησίας, παλαιοί και σύγχρονοι. Ναι, μεν, τους σεβόμαστε και εκτιμούμε το έργο τους, δεν το βάζουμε όμως πάνω από τον λόγο του Θεού. Άποψή μου, πάντα.
Με ενοχλεί που όλη η Θεία Λειτουργία είναι αφιερωμένη σχεδόν εξ' ολοκλήρου σε ψαλμωδίες, όταν το κήρυγμα που είναι η ανάλυση του Λόγου του Θεού και η εφαρμογή του στις ζωές μας, περιορίζεται σε δέκα το πολύ λεπτά, σε πλείστες δε εκκλησίες, εξαλείφεται παντελώς από το πρόγραμμα.
Με ενοχλεί που ο απλός ορθόδοξος κόσμος δεν έχει γνώση Θεού, δεν είναι κατηχημένος, δεν μελετάει την Αγία Γραφή, ούτε και την εφαρμόζει, και πώς να το κάνει, άλλωστε. Αντίθετα, οτιδήποτε το εθιμοτυπικό, ό,τι έχει να κάνει με τελετουργικά και παραδόσεις, όλα αυτά βεβαίως και τα τηρεί με άκρα πιστότητα μέχρι τελευταίας λεπτομέρειας.
Με ενοχλεί που θεοποιούνται οι άγιοι και λατρεύονται σε ύψιστο βαθμό, χωρίς να γίνεται το ίδιο με τον ιδρυτή της εκκλησίας, που είναι ο Χριστός, όταν ο ίδιος ο Θεός έχει δώσει σαφή εντολή μόνο Εμένα θα προσκυνάτε και μόνο Εμένα θα λατρεύετε. Μόνο. Αυτό κάνουμε εμείς; Δε νομίζω.
Με ενοχλεί αυτό το συχνά φανατισμένο μίσος, το μένος και χλεύη που βλέπω να εκδηλώνεται απέναντι σε κάθε τι που δεν είναι τυπικώς ορθόδοξο, αφορίζοντάς το ασυζητητί, όταν η πίστη μας πρεσβεύει, ή θα έπρεπε να πρεσβεύει, αγάπη μόνο.
Με ενοχλεί που οι ιερείς το παρακάνουν με τη χλιδή και τα χρυσοποίκιλτα ενδύματά τους, με την πολυτελή ζωή τους, που καμία σχέση δεν έχουν με τον ταπεινό τρόπο ζωής και εμφάνισης που έχει διδάξει ο Χριστός μέσα από το παράδειγμά Του και τη διδασκαλία Του. Όπως με ενοχλεί που η ηγεσία της Εκκλησίας, ο αρχηγός της, είναι σταθερά απών από κάθε κοινωνικό, πολιτικό, διεθνές κτλ. γεγονός που κλονίζει την αντοχή και την πίστη μας. Καμία λέξη, καμία νουθεσία, καμία παρηγορία, καμία ενθάρρυνση ή κατεύθυνση, καμία ένδειξη γενναιότητας, κανένας παραδειγματισμός από μέρους του. Για μένα είναι σα να μην υπάρχει, σα να έχει παρατήσει το ποίμνιο χωρίς ποιμένα, κι αυτό είναι απαράδεκτο, θλιβερό, προδοτικό, μη αποδεκτό.
Με ενοχλεί το γεγονός ότι, παρόλο που ξέρουν ότι πολλά από αυτά που εφαρμόζονται στην εκκλησία δεν συνάδουν με τα ιερά γράμματα, επιλέγουν να μην προβούν σε διορθώσεις, γιατί απλά "έτσι έχουν τα πράγματα τώρα".
Και με ενοχλεί πάρα πολύ που δεν έχει έρθει το αρχαίο κείμενο σε λόγο σύγχρονο, ώστε να έρθει πιο κοντά στον σύγχρονο άνθρωπο, ώστε να μπορεί να κατανοεί τα όσα συμβαίνουν εντός εκκλησίας. Και όταν έρχεται η ώρα της μελέτης της προσωπικής, τότε να επικαλείται το πρωτότυπο για καλύτερη εμπέδωση της πληροφορίας, σε πιο ακαδημαϊκό επίπεδο. Όπως γίνεται παντού.
Δεν είναι μόνο αυτά που με ενοχλούν, κάθε φορά προκύπτουν και άλλα και άλλα. Και στενοχωριέμαι και εκνευρίζομαι, όταν βλέπω άλλες πλευρές από άλλες οπτικές γωνίες, που ενώ έχουν κρατήσει το δόγμα σταθερό, πόσο όμορφα έχουν προχωρήσει σε αυτή την ένωση του χθες με το σήμερα και πόσο οι σύγχρονοι της δικής τους εκκλησίας ζουν αυτή τη σύνδεση μέσα στην καθημερινότητά τους με μεγάλη ζέση και διάθεση να τα εφαρμόσουν όλα αυτά με τον πιο ζεστό και δημιουργικό τρόπο. Ψάχνουν τρόπους ο Χριστός να γίνει μέρος του εαυτού τους, της οικογένειάς τους, του σπιτιού τους, της κοινότητάς τους, της σχέσης τους με τον κόσμο, πώς να κατανοήσουν όλα όσα είπε και δίδαξε μέσα στο πετσί τους, ώστε ο Λόγος να χαραχτεί πάνω στην καρδιά τους.
Ψάχνουν και ψάχνονται. Εμείς, οι ορθόδοξοι, δεν το κάνουμε αυτό, είμαστε καθηλωμένοι. Γιατί, από όσο καταλαβαίνω προσωπικά, έχουν απαγορεύσει την πρόσβαση σε κάθε τι καινούργιο. Απλά αρνούνται να φέρουν μέσα στην εκκλησία την αναζωογόννηση, το φρέσκο, το όμορφο, το σημερινό. Δεν το κάνουν, κι αυτό βαλτώνει, νομίζω, λίγο την κατάσταση και την όλη σχέση του σύγχρονου ανθρώπου με τον Θεό σε ένα πιο άμεσο, πιο βαθύ και πιο πλατύ επίπεδο.
Ωστόσο, παραμένω Ορθόδοξη, γιατί ξέρω ποιος είναι ο ιδρυτής της, που δεν είναι άλλος ένας άνθρωπος που σκέφτηκε να αλλάξει κάτι. Θα ήθελα όμως να το έκανε η ίδια, εκ των έσω, όπως το έκανε και ο Χριστός όταν είδε τα κακώς κείμενα να αλλοιώνουν την Εκκλησία Του. Και όλα τα εθιμοτυπικά και τις παραδόσεις που προστέθηκαν μέσα στην Ορθοδοξία μέσα στο διάβα των αιώνων, απλά θα ήθελα λίγο λίγο να αρχίσει να τα αποβάλει, κρατώντας την έτσι όπως ήταν τότε, στα χρόνια των πρώτων Αποστόλων, απλή, ανόθευτη, ενθουσιώδη, και προσηλωμένη στον Λόγο του Θεού, ο οποίος ήταν κατανοητός γιατί απλά ήταν γραμμένος στη γλώσσα που μιλούσε ο απλός λαός και μπορούσε να την καταλάβει.
Γιατί και ο ίδιος ο Χριστός τα είχε βάλει με αυτές τις παραδόσεις που είχαν αλλοιώσει τη διδασκαλία, είχε αναποδογυρίσει τραπέζια για αυτό το θέμα. Όπως τα είχε βάλει και με τους επίσημους της τότε Εκκλησίας, που είχε καθηλωθεί κι εκείνη μέσα στην ακαμψία της, όπως συμβαίνει και με εμάς σήμερα. Και θα έπρεπε να αρχίσουμε να αφήνουμε Εκείνον να οδηγεί το καράβι της Ορθοδοξίας, όχι τις παραδόσεις, όχι τους αγίους, όχι τους ιερείς, όχι τις Συνόδους και τους επισκόπους και αρχιεπισκόπους, απλά τον Χριστό, φτάνει να τον αφήσουμε να κατοικήσει μέσα στην καρδιά μας και να μας δείξει τον Δρόμο προς την Αλήθεια και προς τη Ζωή.
Θέλω να είμαι Ορθόδοξη, είμαι Ορθόδοξη, αγαπώ την Ορθοδοξία, την πρώτη Εκκλησία που προηγήθηκε όλων των άλλων. Σε αυτήν γεννήθηκα, σε αυτήν γαλουχήθηκα. Όμως αγαπώ τον Χριστό περισσότερο, όταν αυτά τα δύο δεν συμβαδίζουν. Κι όταν βλέπω την Εκκλησία μου να βάζει άλλα πράγματα πάνω από τον Χριστό και τον Θείο Λόγο Του, όταν ξεφεύγει της πορείας της, όπως της δόθηκε από τον Χριστό, τότε υπάρχει θέμα. Και θα κάνω τις ενστάσεις μου στους ανθρώπους της Εκκλησίας μου, και θα ενοχληθούν. Ίσως κάποιοι να με χαρακτηρίσουν και αιρετική. Δεν με απασχολεί, γιατί ξέρω ποιον Θεό υπηρετώ.
Ο Χριστός είναι Εκείνος που μας έχει διδάξει να ερευνούμε τα πνεύματα, να μελετούμε τας Γραφάς, να κηρύττουμε τις επαγγελίες Του, να μοιραζόμαστε τη χαρά Του, την ελπίδα Του, την ομορφιά του χαρακτήρα Του, τη λεβεντιά Του, την ντομπροσύνη Του, και αυτό κάνω. Γιατί για μένα, αυτά που με έχει διδάξει ο Κύριος και μου τα δείχνει καθημερινά, κάθε φορά που βλέπω μια πάγια κατάσταση να συγκρούεται με τα λόγια του Θεού, δεν μπορώ να το δεχτώ. Γιατί αν το δεχτώ, προδίδω την πίστη μου σ' Εκείνον, παύω να είμαι χριστιανή, κι αυτό, είναι κάτι που δεν το θέλουμε.
Θέλω να μπορώ να λατρεύω τον Κύριο και Θεό μου στην γλώσσα που καταλαβαίνω. Θέλω να στρέφομαι και πέρα από τους αγίους για να αντλήσω γνώση ή έμπνευση ή ενθουσιασμό, που θα με ωθήσουν να Τον αγαπώ ακόμα περισσότερο. Θέλω να μπορώ να σημειώνω πάνω στην Αγία Γραφή μου και αυτό να μη θεωρείται βέβηλο, να την έχω μαζί μου παντού, να τη βλέπω να γίνεται πιο προσωπική, σαν ένα κομμάτι του εαυτού μου και της πορείας μου προς την πίστη και τη γνώση και τη σοφία του Κυρίου και όχι να την κρατάω κλειστή και σκονισμένη ψηλά στο εικονοστάσι του σπιτιού μου, απλά για να λέω ότι υπάρχει.
Θέλω να ενθουσιάζομαι με την Εκκλησία μου, να ανυπομονώ να βρίσκομαι εκεί, να λαχταράω να συναντώ ανθρώπους που έχουν την ίδια λαχτάρα για τον Χριστό που έχω κι εγώ. Θέλω να νιώθω τον Χριστό μέσα σε κάθε μέλος της εκκλησίας μου, στα λόγια τους, τα έργα τους, το πώς συμπεριφέρονται μέσα και έξω από την εκκλησία, το πώς ντύνονται έτσι ώστε να εκφράζουν αυτό τον φόβο Κυρίου με την παρουσία τους, το πώς εκπέμπουν αγάπη για τον διπλανό τους, αγάπη Θεού. Θέλω όλα αυτά να τα βλέπω μέσα στην Εκκλησία μου, να βιώνω Χριστό παντού εκεί μέσα, σε κάθε στασίδι, αναλόγιο, εικόνα, κερί, θυμιατό, σταυρό.
Για την ώρα αυτό δεν το αισθάνομαι να συμβαίνει, πέρα από ελάχιστες εξαιρέσεις. Αυτό όμως που μπορώ να κάνω είναι να προσπαθώ σε ατομικό επίπεδο και στο μέτρο που μπορώ να φέρνω την πίστη του Θεού πιο κοντά στους ανθρώπους με έναν τρόπο πιο ανεπίσημο και πιο οικείο, πέρα από τις ξύλινες ψαλμωδίες και τα ακατάλυπτα αναγνώσματα. Τα φέρνω εδώ, μέσα από αυτή την ιντερνετική γωνιά, για να μοιράσω αυτή την προσέγγιση σε κάποιον εκεί έξω που ίσως έχει ανάγκη να ζήσει την πίστη του λιγότερο άκαμπτα, λιγότερο τελετουργικά, αλλά να μπει μέσα σε αυτό το συναρπαστικό ταξίδι, να αρχίσει να γνωρίζει τον Θεό, που δεν βρίσκεται σε ένα απροσδιόριστο υπερπέραν, αλλά ακριβώς εδώ, σε αυτό το δωμάτιο, δίπλα του, εγκάρδιο, τρυφερό, ανταποκρίσιμο, περιμένοντάς τον με μια απέραντη αγάπη να Τον γνωρίσει, να συμφιλιωθεί μαζί Του, να Τον μάθει, και με Εκείνον αρωγό, να του αποκαλύψει με τη σειρά Του τα μεγάλα και θαυμαστά αυτής του της επιλογής αιώνιας ζωής και πίστης.
Εύχομαι καλό σαββατοκύριακο σε όλους!
Με αγάπη,
Εύα 💗
---- η φωτό από το διαδίκτυο.
