Τις αγορεύειν βούλεται;..

«Εγώ μεν ουν ως εδυνάμην άριστα κατηγόρηκα επίσταμαι δ’ ότι οι μεν άλλοι των ακροωμένων θαυμάζουσιν, όπως ποθ’ ούτως ακριβώς εδυνήθην εξευρείν τα τούτων αμαρτήματα, ούτως δε μου καταγελά, ότι ουδέ πολλοστόν μέρος είρηκα των τούτοις υπαρχόντων κακών. Υμείς ουν και τα ειρημένα και τα παραλελειμμένα αναλογισάμενοι πολύ μάλλον αυτού καταψηφίσασθε, ενθυμηθέντες ότι ένοχος μεν εστί τη γραφή, μεγάλη δ’ ευτυχία το τοιούτων πολιτών απαλλαγήναι τη πόλει. Ανάγνωθι δ’ αυτοίς τους νόμους και τους όρκους και την γραφήν.»

Λυσίου, Κατά Αλκιβιάδου Α 144, 46-47

Απόδοση στη νεοελληνική:
Εγώ λοιπόν κατέθεσα ως κατήγορος όσο πιο άριστα μπορούσα και ξέρω καλά ότι απ’ τη μια πλευρά άλλοι από τους ακροατές απορούν, πως τέλος πάντων μπόρεσα με τέτοια ακρίβεια να ανακαλύψω τα σφάλματά τους, αυτός όμως με κοροϊδεύει επειδή δεν έχω πει ούτε το ελάχιστο από τις υπάρχουσες παρανομίες τους. Εσείς, λοιπόν, αφού συνυπολογίσετε και όσα έχουν ειπωθεί και όσα έχουν παραληφθεί, καταδικάστε τον με την πιο βαριά ποινή, αφού λάβετε υπόψη ότι είναι ένοχος της έγγραφης καταγγελίας και ότι είναι μεγάλη ευτυχία για την πόλη να απαλλαγεί από τέτοιου είδους πολίτες. Διάβασε σ’ αυτόν και τους νόμους και τους όρκους και την έγγραφη καταγγελία.

Το κείμενο είναι απόσπασμα από την ομιλία κατά του Αλκιβιάδη, πολιτικού και στρατηγού από την Αθήνα, με την λαμπρή εκπαίδευση και τον αντιφατικό χαρακτήρα. Υπέρμαχος της εκστρατείας στη Σικελία (και για πολιτικούς λόγους, αλλά και για να ικανοποιήσει τις προσωπικές του φιλοδοξίες), ορίστηκε αρχηγός της, όμως, λίγο πριν ξεκινήσουν (415 π.Χ.) έγινε κάτι πρωτοφανές για τα αρχαιοελληνικά δεδομένα: βρέθηκαν σπασμένες οι κεφαλές των Ερμών, αγαλματιδίων που στόλιζαν τους δρόμους της Αθήνας, πράγμα επαίσχυντο και καθολικά κατακριτέο, αφού επρόκειτο για βεβήλωση των ιερών και οσίων της πόλης. Για την άνευ προηγουμένου αυτή ιεροσυλία κατηγορήθηκε ο Αλκιβιάδης, μιας και είχε γίνει περιβόητος στην πόλη για την προκλητική του συμπεριφορά. Ο ίδιος ζήτησε να δικαστεί άμεσα, αλλά η δίκη αναβλήθηκε για μετά το πέρας της εκστρατείας. Όσο βρισκόταν στην Σικελία, επανεκλήθηκε από την Αθήνα για να δικαστεί, αλλά επειδή δεν παρουσιάστηκε, θεωρήθηκε ένοχος και καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο.

Τότε ήταν που συντάχθηκε φανερά με το μέρος των Σπαρτιατών, ώστε να βοηθηθούν οι Συρακούσιοι. Επίσης, πήγε στην Ιωνία και ξεσήκωσε τους συμμάχους των Αθηναίων εναντίον τους και εξασφάλισε για την Σπάρτη περσική υποστήριξη. Ταυτόχρονα συμμάχησε με τους ολιγαρχικούς της Αθήνας, προκαλώντας την εξέγερση του 411 π.Χ. με σκοπό την επάνοδό του στα πολιτικά πράγματα της Αθήνας. Μετά από κάποιες σημαντικές πολεμικές επιτυχίες, έγινε δεκτός στην Αθήνα με ενθουσιασμό, όπου διορίστηκε στρατηγός με πλήρεις εξουσίες.

Είναι φανερό πως όλες του οι ενέργειες υπαγορεύονταν χωρίς αμφιβολία από το προσωπικό του συμφέρον, και ίσως το δικό του παράδειγμα να ήταν η χαριστική βολή στις κατηγορίες κατά του δασκάλου του Σωκράτη (399) για διαφθορά της νεολαίας, που τον οδήγησε τελικά στο κώνειο…

Αυτή είναι η αιτία που ο Λυσίας ρίχνει πάνω του τα ρητορικά του βέλη σ’ αυτό τον λόγο. Αντίθετα από τον Αλκιβιάδη, το πάθος είναι το τελευταίο πράγμα που θα μπορούσε να τον χαρακτηρίσει. Γεννημένος στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ. (459 π.Χ.) στις Συρακούσες από πλούσια οικογένεια, έρχεται στην Αθήνα, μετά την αποτυχημένη εκστρατεία των Αθηναίων στη Σικελία και με πρόσκληση του Περικλή, με τους δύο αδερφούς του, ως μέτοικος (έτσι ονομάζονταν οι ξένοι με μόνιμη διαμονή στην Αθήνα και γενικά είχαν όλες τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα των πολιτών, εκτός από το ότι δεν είχαν δικαίωμα συμμετοχής στα πολιτικά δρώμενα της πόλης και δεν μπορούσαν να είναι ιδιοκτήτες γης).

Στην Αθήνα έζησε πλουσιοπάροχα μέχρι την τυραννία των Τριάκοντα το 404 π.Χ., οι οποίοι, με το που ανέλαβαν την εξουσία, συνέλαβαν πολλούς πλουσίους για να βρουν χρηματικούς πόρους, μεταξύ των οποίων τον Λυσία και τον αδελφό του Πολέμαρχο, κατάσχοντας την επιχείρηση όπλων που είχαν. Ο Λυσίας δραπέτευσε, ο Πολέμαρχος καταδικάστηκε σε θάνατο. Υπεύθυνος για τον φόνο του αδερφού του ήταν ο τύραννος Ερατοσθένης, στον οποίο απευθυνόταν και ο μοναδικός λόγος που εκφώνησε ποτέ ο ίδιος στο δικαστήριο (Κατά Ερατοσθένους). Μετά την έξωση των Τριάκοντα, ο Λυσίας επέστρεψε στην Αθήνα, όπου εξάσκησε το επάγγελμα του λογογράφου για βιοποριστικούς πλέον λόγους.

Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους ρήτορες της αρχαίας Ελλάδας. Έγραψε πάνω από διακόσιους λόγους, από τους οποίους έχουν διασωθεί οι τριάντα τέσσερις. Η ρητορική μορφή του λόγου του χαρακτηρίζεται από αρμονία, καθαρότητα και ζωντάνια. Η πρωτοτυπία του συνιστάται στο ότι μπαίνει στη θέση του πελάτη του και γράφει τον λόγο όπως θα τον έγραφε εκείνος. Η γλώσσα του είναι απλή και φυσική και υπάρχει αλληλουχία στη γραφή του με πρόλογο, κύριο λόγο, αποδείξεις, συμπέρασμα.

Οι αλεξανδρινοί φιλόλογοι τον συμπεριέλαβαν στον «Κανόνα των Δέκα Αττικών Ρητόρων», έναν κατάλογο που περιελάμβανε τους δέκα σημαντικότερους αττικούς ρήτορες της κλασικής αρχαιότητας. Οι υπόλοιποι εννέα είναι οι: Αισχύνης, Ανδοκίδης, Αντιφώντας, Δίναρχος, Δημοσθένης, Ισαίος, Ισοκράτης, Λυκούργος, Υπερείδης. Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς πέθανε, αλλά υπολογίζεται πως πέθανε στην Αθήνα μεταξύ 380-370 π.Χ.

Ο Κατά Αλκιβιάδου Λυσίας είναι το άγνωστο κείμενο στα αρχαία ελληνικά των φετεινών πανελληνίων.

Καβάφης φέτος...

Καισαρίων

Εν μέρει για να εξακριβώσω μια εποχή,
εν μέρει και την ώρα να περάσω,
την νύχτα χθες πήρα μια συλλογή
επιγραφών των Πτολεμαίων να διαβάσω.
Οι άφθονοι έπαινοι κ’ η κολακείες
εις όλους μοιάζουν. Όλοι είναι λαμπροί,
ένδοξοι, κραταιοί, αγαθοεργοί∙
κάθ’ επιχείρησίς των σοφοτάτη.
Αν πεις για τες γυναίκες της γενιάς, κι αυτές,
όλες η Βερενίκες κ’ η Κλεοπάτρες θαυμαστές.

Όταν κατόρθωσα την εποχή να εξακριβώσω
θ’ άφινα το βιβλίο αν μια μνεία μικρή,
κι ασήμαντη, του βασιλέως Καισαρίωνος
δεν είλκυε την προσοχή μου αμέσως…

Α, να, ήρθες συ με την αόριστη
γοητεία σου. Στην ιστορία λίγες
γραμμές μονάχα βρίσκονται για σένα,
κ’ έτσι πιο ελεύθερα σ’ έπλασα μες στον νου μου.
Σ’ έπλασα ωραίο κ’ αισθηματικό.
Η τέχνη μου στο πρόσωπό σου δίνει
μιαν ονειρώδη συμπαθητική εμορφιά.
Και τόσο πλήρως σε φαντάσθηκα,
που χθες την νύχτα αργά, σαν έσβυσεν
η λάμπα μου – άφισα επίτηδες να σβύνει –
εθάρεψα που μπήκες μες στην κάμαρά μου,
με φάνηκε που εμπρός μου στάθηκες∙ ως θα ήσουν
μες στην κατακτημένην Αλεξάνδρεια,
χλωμός και κουρασμένος, ιδεώδης εν τη λύπη σου,
ελπίζοντας ακόμη να σε σπλαχνισθούν
οι φαύλοι – που ψιθύριζαν το «Πολυκαισαρίη».

Η αναγόρευση του πρεσβύτερου γιου της Κλεοπάτρας σε Καίσαρα είχε γίνει από τους Αλεξανδρινούς το 34 π.Χ. Μετά όμως την ήττα του Αντωνίου, ο Καίσαρας Οκτάβιος, υιοθετώντας την πεποίθηση των συμβούλων του πως είναι καλύτερα να μην υπάρχουν πολλοί Καίσαρες, αποφασίζει να τον θανατώσει. Ο Καισαρίων εκτελείται σε ηλικία 17 χρονών και η ιστορία τον αφήνει αδικαίωτο. Αυτή την αδικία επιχειρεί να αποκαταστήσει ο Καβάφης, λέγοντας συγκεκριμένα πως αν δεν τον θυμούνται από την ιστορία θα τον θυμούνται από αυτό το ποίημα. Και πράγματι, ποιος θα γνώριζε σήμερα τον Καισαρίωνα, αν δεν είχε μνημονευτεί από τον Καβάφη σ’ αυτό το ποίημα; Ο ποιητής, επομένως, χρησιμοποιεί την τέχνη του ως αντίδοτο κατά της φθοράς, αναγάγοντας την ποίηση σε πράξη ευθύνης.

Σε παράλληλη πορεία γίνεται και μια δεύτερη αποκάλυψη. Ο ποιητής ξεδιπλώνει μπροστά στα μάτια μας τη διαδικασία. Μας ξεκλειδώνει την πόρτα και μας εισάγει στο εργαστήριο των ποιητών την ώρα που συνομιλούν δια στόματός του με την ίδια την τέχνη της ποίησης. Το ίδιο μήπως δεν έκανε και ο Όμηρος με την επίκλησή του στη μούσα στους πρώτους-πρώτους στίχους των επών του; Παίρνει το ιστορικό παρελθόν και το μεταλλάσει σε ποιητικό παρόν, όπως και τόσοι προγενέστεροι και σύγχρονοί του ποιητές, διατηρώντας ζωντανό τον αέναο διάλογο ανάμεσά τους και αυτών με την τέχνη τους. Η ποίηση γίνεται έτσι κοινός τόπος, όχι μόνο για τους μυημένους στην τέχνη της, αλλά για όλους τους ανθρώπους που ψάχνουν ουρανό.

Ο Καισαρείων είναι το ποίημα που έπεσε φέτος στο μάθημα της λογοτεχνίας στις πανελλήνιες. 

Πανελλήνιες εξετάσεις 2008... ώρα μηδέν!

Στις 20 Μαΐου αρχίζει η μάχη χιλιάδων υποψηφίων για μια θέση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αγωνίες, όνειρα, φιλοδοξίες, όλα επί τάπητος για τη μεγάλη στιγμή. Ξενύχτι πάνω στα βιβλία με τον καφέ απαραίτητο συμπλήρωμα πάνω στο γραφείο. Η αγωνία και το άγχος στο ζενίθ. Από κοντά... κι οι γονείς, να αγωνιούν μαζί με τα παιδιά τους, που καλούνται να δώσουν τον πρώτο σημαντικό αγώνα της ενήλικης ζωής τους. Όλα τα όνειρα έχουν εναποτεθεί σ' αυτές τις λίγες μέρες που θα κρίνουν πολλά... Όλη η οικογένεια χτυπά στον ρυθμό των πανελληνίων...

Από 4-18 Ιουνίου θα διεξαχθούν οι ενδοσχολικές εξετάσεις.

Από την Τρίτη 20 Μαΐου θα μεταδίδεται ένθετο στο δελτίο ειδήσεων των 15:00 της ΝΕΤ, στη διάρκεια του οποίου θα δίνονται οι απαντήσεις των θεμάτων, σε συνεργασία με ενώσεις καθηγητών. Παράλληλα, θα παρέχονται και στον διαδικτυακό τόπο στης ΕΡΤ μέσω του ειδικού site για τις φετεινές Γενικές Εξετάσεις, στη διεύθυνση:

http://www.exams.ert.gr/


Ακολουθούν διαδικτυακοί τόποι με χρήσιμες πληροφορίες για ό, τι αφορά τις εξετάσεις:

http://www.esos.gr/index.htm

Περιλαμβάνει χρήσιμα στοιχεία που πρέπει να γνωρίζει ο υποψήφιος για τα ΑΕΙ, θέματα παρελθόντων ετών, τα έξι μέτρα που έχουν ληφθεί προκειμένου να αποφευχθούν τα περσινά παρατράγουδα, κλπ.

http://www.ypepth.gr/el_ec_category93.htm

Είναι το site του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων με χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με θέματα, βάσεις, προγράμματα εξετάσεων, καθώς και το μηχανογραφικό δελτίο του 2008.

http://mixanografiko.gr/

Παρέχει στατιστικές αναλύσεις για όλα τα πεδία, σχετικά με βάσεις, βαθμολογήσεις, κλπ.

Και επειδή εξίσου σημαντικά με την καλή προετοιμασία των παιδιών είναι ο ύπνος και η διατροφή τους, στην επόμενη διεύθυνση παρέχονται χρήσιμες διατροφικές συμβουλές για αυτή την περίοδο:

http://www.fa3.gr/.../13_diatrofi-exams.htm

Τελευταίο αφήνω το: http://www.panelladikes.gr/

που περιλαμβάνει σχεδόν τα πάντα.

Έχουμε, δεν έχουμε παιδιά, ας σεβαστούμε την ανάγκη τους για αυτοσυγκέντρωση τις δύσκολες τούτες ώρες, με την τήρηση των ωρών κοινής ησυχίας και την όσο το δυνατόν λιγότερη πρόκληση ηχορρύπανσης.


Καλό κουράγιο σε όλους τους μαθητές που δίνουν και στους γονείς που βρίσκονται δίπλα τους

και καλή επιτυχία!