Σοφία Στρέζου: "Ψυχής αγγίγματα"

"Είναι που κουβαλώ λέξεις αδέσποτες
σε ποιες γραμμές να τις στρώσω
για να τις βρεις
να τις διαβάσεις
που φυσάνε το πολύ του πόνου
μιας φυγής αγέννητης
του ανεπίσημου χωρισμού
στα τετράδια της φωτιάς
καταγράφοντας την απουσία
σ’ όλες τις κλίσεις.
Λάθος δρόμοι, λάθος ίχνη
ακολουθώ φαντάσματα μέσα σε στίχους
μα δεν φτάνω ηλιαχτίδες
στους κύκλους του ήλιου
κρύβονται σε πικρά χαμόγελα
σε πληγωμένα σώματα
σε κανόνες και σταθμούς
που πρέπει τα «θέλω» ν’ αλλάξουν.
Σταυρωμένες ώρες πάνω σε μάρμαρα
διασκεδάζουν το ασύνορο του χρόνου
μέσα στα όνειρα που γεννήθηκαν
αόρατα χέρια τ’ ακούμπησαν
κι απόρρητες λέξεις τα έγραψαν
πάνω στο δέρμα, στα μαλλιά, στα βλέμματα
στοιχειώνοντας συνειδήσεις
με αστραπές κάθετες
που χώρεσαν μόλις
στου πουκαμίσου σου την άδεια τσέπη
για να λαμπυρίζει κάθε φορά
που θα την ψάχνεις
το σκοτεινό της καρδιάς σου. "

***

Μέσα σε αυτές τις εμπνευσμένες λέξεις, τις αδέσποτες όπως λέει η ίδια, ακροβάτησα το απόγευμα της Τετάρτης μαζί με όσους παραβρέθηκαν στην εκδήλωση της αγαπημένης συνοδοιπόρου και φίλης

Σοφίας Στρέζου, με αφορμή την παρουσίαση της ποιητικής της συλλογής «Ψυχής αγγίγματα» που πραγματοποιήθηκε στον κήπο του μουσείου Ηρακλειδών, στο Θησείο.
Λέξεις αισθαντικές και ευαίσθητες, λέξεις διάφανες, άυλες, που άγγιξαν την ψυχή όπως ακριβώς υποσχόταν ο τίτλος, αιθεροβατώντας σε χρόνο άχρονο και σε τόπο άτοπο, λέξεις που συγκίνησαν με την ευαισθησία τους και ζωντάνεψαν με το πάθος τους εικόνες και συναισθήματα με έναν μοναδικό, ακατάληπτο, σχεδόν μαγικό τρόπο... Με τη συμβολή εικόνας και μουσικής και με όχημα την ίδια την ποίηση η απαγγελία των στίχων της μετατράπηκε σε ένα υψηλής αισθητικής δρώμενο που μας ταξίδεψε σε μια υπόγεια άκρως συνωμοτική γιορτή αισθήσεων και ονείρων.

Γιατί το’ χει αυτό η Σοφία, το έχει η γραφή της, να ξυπνά σαν από λήθαργο συγκινήσεις και οράματα και θύμησες μιας άλλης, παράλληλης ζωής, της ζωής μέσα μας…

***

Σ’ ευχαριστώ, Σοφία, για την τιμή, σ’ ευχαριστώ για το ταξίδι…

Να’ σαι καλά!

***

Το κυνήγι της στιγμής

Ζηλεύω που έχεις τη δύναμη να είσαι όταν το θες
όπου και όποτε η ψυχή σου το ζητήσει
Που στη στιγμή, τη στιγμή μπορείς να κυνηγάς
όπου κι αν θέλει να τη βρεις, σ’ ανατολή ή δύση
Που’ χεις το θάρρος καμία απολύτως να μη δίνεις σημασία
Που δε δειλιάζεις και δεν πισωπατάς
αν για τους άλλους μπορεί ν’ ακούγεται τρελό
παράλογο, παρακινδυνευμένο
Κανένας λόγος να το κάνεις
Γιατί εσύ το ξέρεις…
Ξέρεις πως έχεις την ομορφιά όλου τον κόσμου
μέσα στη χούφτα σου κλεισμένη
Και ξέρεις πως αυτό αρκεί, σου φτάνει
για να’ ναι η ζωή σου ευτυχισμένη…
Η τελειότητα, η ομορφιά αυτού του κόσμου κι η αρμονία
παύουν να είναι έννοιες απλά γραμμένες σε σκονισμένα άτιτλα βιβλία
Μα αποκτούν απ’ την αρχή το ξεχασμένο και κρυμμένο νόημά τους
και σάρκα και οστά, το χρώμα, την υφή, το άρωμά τους…
Ζηλεύω, ζηλεύω απελπισμένα…
Που φεύγεις κι έρχεσαι και πάλι ξαναφεύγεις
Σαν της παλίρροιας τα νερά…
Όσα χρειάζεσαι, σ’ ένα σακβουαγιάζ ριγμένα
Νέοι ορίζοντες και νέοι τόποι
Πάντα καινούργια η διαδρομή
Ζηλεύω που δεν μπορώ να είμαι πουθενά
Που είμαι εδώ και όχι εκεί…
Που ταξιδεύεις συνεχώς μέσα στον χρόνο
Σ’ άλλες Κουλτούρες και Ιστορίες
Σε ξεχασμένους Πολιτισμούς
Έτη φωτός μακριά από κανόνες, πρέπει, συμβιβασμούς…
Που έτσι απλά, με ένα κλείσιμο ματιού και ένα γεια
μπορείς ν’ αλλάζεις όρια, όρους, ορισμούς…
Κι ακροβατείς στην κόψη του πιο τρελού
και παθιασμένου
και πιο αλλόκοτου
δικού σου απίστευτου ονείρου…
Και δίχως τίποτα να είναι a priori μεθοδευμένο
Που δε ζεις σε περιβάλλον κεκλεισμένων των θυρών
σώο, αβλαβές και αποστειρωμένο…
Μόνο πολίτης, ταξιδευτής και ταξιδιώτης αυτού του κόσμου…
Οι δικοί μου ορίζοντες;… Όλοι αιχμάλωτοι εντός μου…
Ζηλεύω που έχεις βρει τον χώρο ανοιχτά τα φτερά σου να κρατάς
Που δεν ασφυκτιούν ούτε μουχλιάζουν
μες στης ψυχής τα πιο υγρά, οδυνηρά και σκοτεινά σημεία…
Που μπορείς να πετάς! Να πετάς, να Πετάς!
Και να βλέπεις με τα μάτια της καρδιάς τον κόσμο όλο…
Κένυα, Κίνα, Κολομβία…
Το βασίλειό μου… για λίγη ελευθερία…
Ζηλεύω, μα χαίρομαι συνάμα
Που έψαξες, μπόρεσες και βρήκες τον επίγειο παράδεισό σου
Που έκανες οδηγό ζωής το πιο μεγάλο, το πιο τρελό όνειρό σου
Χαίρομαι που πράξη κάνεις αυτό που θέλεις
αυτό που γουστάρεις κι αγαπάς
Που αυτόφωτος μπορείς να είσαι
Να στροβιλίζεσαι, να αιωρείσαι!
Και τη δική σου να χαράζεις διαδρομή στον βυθισμένο στο σκοτάδι ουρανό
Ένας αστέρας λαμπερός…
Σα φωτεινό ουράνιο σώμα…
Όσο για μένα, τι να πω, τυφλοβατώ ακόμα…

***

Εξεταστική

Κοιτάζω στο ημερολόγιο ξεφυσώντας, οι μέρες που έχουν απομείνει είναι λίγες... Έχω τελειώσει τους δύο τελευταίους τόμους και μου έχει μείνει ο πρώτος, ο πιο ογκώδης και ο πιο δύσκολος। Χτες τελείωσα επιτέλους το 2ο κεφάλαιο, για την επική ποίηση। Με παίδεψε πολύ, κάπου 100 σελίδες। Δεν ξέρω αν μπορώ να θυμηθώ λεπτομέρειες, φοβάμαι πως δεν μπορώ να θυμηθώ ούτε βασικά πράγματα, παρόλο που είναι τόσο πρόσφατο και τόσο προσεκτικό το διάβασμά μου. Απορώ πώς βγήκαμε φέτος μέσα στα πέντε καλύτερα βαθμολογικά τμήματα της σχολής, μας το έλεγε ο σεπ που τα ξέρει καθότι συντονιστής και δεν τον πιστεύαμε... Όπως μας είπε επίσης ότι αυτό σημαίνει αξιώσεις, προσδοκίες και απαιτήσεις, ότι περιμένει από εμάς να ανταποκριθούμε σε αυτή την εκτίμηση και σε αυτή την εικόνα που του φτιάξαμε όλη τη χρονιά... Γιατί μας το είπε τώρα αυτό, για να χτίσει περισσότερο το άγχος μας; Σα να μη μας έφτανε αυτό που έχουμε από μόνοι μας... Ποιες είναι οι τεχνικές αφήγησης του Ομήρου; Αναδρομή στο παρελθόν, συμπύκνωση, προαναγγελία, διεύρυνση και... και... ποιο είναι το άλλο τώρα; Επινοήσεις! Ουφ... Χρειάζομαι οπωσδήποτε χρόνο στο τέλος για επαναλήψεις και τα κεφάλαια βγαίνουν βασανιστικά αργά... Χτες προσπάθησα να οργανώσω τις μέρες που μου απέμειναν. Δύο μέρες για κάθε ένα από τα εναπομείναντα κεφάλαια και οι μέρες του Ιουνίου να μείνουν καθαρές για επανάληψη. Ελπίζω να τα καταφέρω και να τηρήσω το πρόγραμμα, όμως είναι τόσο δύσκολο με τη ζωή να τρέχει, τον χρόνο να τρέχει και εγώ να τρέχω πίσω του να τον προλάβω, να τρέχω συνεχώς πίσω του αλαφιασμένη, εξαντλημένη, λες και βρίσκομαι εγκλωβισμένη μέσα σε έναν εφιάλτη, να μου λείπουν οι ανάσες, οι αντοχές και εκείνος να με προσπερνάει ειρωνικά, περιπαικτικά και να με προκαλεί συνεχώς σε αναμέτρηση... Απόλογοι... ποιες ραψωδίες τώρα λέγονται έτσι;... Αυτές που δεν ανήκουν στον παροντικό χρόνο της υπόλοιπης Οδύσσειας και εξιστορούν γεγονότα του παρελθόντος... Ουφ... Θα μας ζητήσουν και αρίθμηση; Ε, δε νομίζω, ενίσταμαι!! Ραψωδίες ι-μ... Ξανα-ουφ...

***

Γέννεσις

Στην αρχή το φως και η ώρα η πρώτη
που τα χείλη ακόμη στον πηλό
δοκιμάζουν τα πράγματα του κόσμου
Αίμα πράσινο και βολβοί στη γη χρυσοί
Πανωραία στον ύπνο της άπλωσε και η θάλασσα
γάζες αιθέρος τις αλεύκαντες
κάτω απ’ τις χαρουπιές και τους μεγάλους όρθιους φοίνικες
Εκεί μόνος αντίκρισα
τον κόσμο
κλαίγοντας γοερά
Η ψυχή μου ζητούσε Σηματωρό και Κήρυκα
Είδα τότε θυμάμαι
τις τρεις Μαύρες Γυναίκες
να σηκώνουν τα χέρια κατά την Ανατολή
Χρυσωμένη τη ράχη τους και το νέφος που άφηναν
λίγο λίγο σβήνοντας
δεξιά και φυτά σχημάτων άλλων
Ήταν ο ήλιος με τον άξονά του μέσα μου
πολυάχτιδος όλος που καλούσε και αυτός
αλήθεια πού ήμουνα
Ο πολλούς αιώνες πριν
Ο ακόμη χλωρός μες στη φωτιά
Ο άκοπος απ’ τον ουρανό
Ένιωσα ήρθε κι έσκυψε
πάνω απ’ το λίκνο μου
ίδια η μνήμη γινάμενη παρόν
τη φωνή πήρε των δέντρων, των κυμάτων:
«Εντολή σου» είπε «αυτός ο κόσμος
και γραμμένος μες στα σπλάχνα σου είναι
Διάβασε και προσπάθησε
και πολέμησε» είπε
«Ο καθείς και τα όπλα του» είπε
Και τα χέρια του άπλωσε όπως κάνει
νέος δόκιμος θεός για να πλάσει μαζί
αλγηδόνα κι ευφροσύνη.
Πρώτα σύρθηκαν με δύναμη
και ψηλά πάνω από τα μπεντένια ξεκαρφώθηκαν πέφτοντας
οι Εφτά Μπαλτάδες
καταπώς η Καταιγίδα
στο σημείο μηδέν όπου ευωδιάζει
απαρχής πάλι ένα πουλί
καθαρό παλιννοστούσε το αίμα
και τα τέρατα έπαιρναν την όψη ανθρώπου
Τόσο εύλογο το Ακατανόητο
Ύστερα και οι άνεμοι όλοι της φαμίλιας μου έφτασαν
τ’ αγόρια με τα φουσκωμένα μάγουλα
και τις πράσινες πλατιές ουρές όμοια Γοργόνες
και άλλοι γέροντες γνώριμοι παλαιοί
οστρακόδερμοι γενειοφόροι
Και το νέφος εχώρισαν στα δύο και αυτό πάλι στα τέσσερα
και το λίγο που απόμεινε φύσηξαν και ξαπόστειλαν στο Βορρά
Με πλατύ πάτησε πόδι στα νερά και αγέρωχος ο μέγας Κούλες
Η γραμμή του ορίζοντα έλαμψε
ορατή και πυκνή και αδιαπέραστη

Αυτός ο πρώτος ύμνος.

Και αυτός αλήθεια που ήμουνα
Ο πολλούς αιώνες πριν
Ο ακόμη χλωρός μες στη φωτιά
Ο Αχειροποίητος
με το δάχτυλο έσυρε τις μακρινές γραμμές
ανεβαίνοντας κάποτε ψηλά με οξύτητα
και φορές πιο χαμηλά οι καμπύλες απαλές
μία μέσα στην άλλη
στεριές μεγάλες που ένιωσα
να μυρίζουνε χώμα όπως η νόηση
Τόσο ήταν αλήθεια
που πιστά μ’ ακολούθησε το χώμα
έγινε σε μεριές κρυφές πιο κόκκινο
και αλλού με πολλές μικρές πευκοβελόνες
Ύστερα πιο νωχελικά
οι λόφοι οι κατωφέρειες
άλλοτε και το χέρι αργό σε ανάπαυση
τα λαγκάδια οι κάμποι
και άξαφνα πάλι βράχοι άγριοι και γυμνοί
δυνατές πολύ παρορμήσεις
Μια στιγμή που εστάθηκε να στοχαστεί
κάτι δύσκολο ή κάτι το υψηλό:
ο Όλυμπος, ο Ταΰγετος
«Κάτι που να σου σταθεί βοηθός
και αφού πεθάνεις» είπε
Και στις πέτρες μέσα τράβηξε κλωστές
κι απ’ τα σπλάχνα της γης ανέβασε σχιστόλιθο
ένα γύρο σ’ όλη την πλαγιά τα πλατιά στερέωσε σκαλοπάτια
Εκεί μόνος απίθωσε
κρήνες λευκές μαρμάρινες
μύλους ανέμων
τρούλους ρόδινους μικρούς
και ψηλούς διάτρητους περιστεριώνες
Αρετή με τις τέσσερις ορθές γωνίες
Κι επειδή συλλογίστηκεν
ωραία που είναι στην αγκαλιά ο ένας του άλλου
γέμισαν έρωτα οι μεγάλες γούρνες
αγαθά σκύψανε τα ζώα μοσκάρια και αγελάδες
σαν να μην ήτανε στον κόσμο πειρασμός κανένας
και να μην είχαν γίνει ακόμη τα μαχαίρια
«Η ειρήνη θέλει δύναμη να την αντέξεις» είπε
και στροφή γύρω του κάνοντας μ’ ανοιχτές παλάμες έσπειρε
φλόμους κρόκους καμπανούλες
όλων των ειδών της γης τ’ αστέρια
τρυπημένα στο ένα φύλλο τους για σημείο καταγωγής
και υπεροχή και δύναμη

ΑΥΤΟΣ
ο κόσμος, ο μικρός, ο μέγας!

Αλλά πριν ακούσω αγέρα ή μουσική
που κινούσα σε ξάγναντο να βγω
μιαν απέραντη κόκκινη άμμο ανέβαινα
με τη φτέρνα μου σβήνοντας την Ιστορία
πάλευα τα σεντόνια Ήταν αυτό που γύρευα
και αθώο και ριγηλό σαν αμπελώνας
και βαθύ και αχάραγο σαν η άλλη όψη τ’ ουρανού
Κάτι λίγο ψυχής μέσα στην άργιλο
Τότε είπε και γεννήθηκεν η θάλασσα
Και είδα και θαύμασα
Και στη μέση της έσπειρε κόσμους μικρούς κατ’ εικόνα
και ομοίωσή μου:
Ίπποι πέτρινοι με τη χαίτη ορθή
και γαλήνιοι αμφορείς
και λοξές δελφινιών ράχες
η Ίος η Σίκινος η Σέριφος η Μήλος
«Κάθε λέξη κι από’ να χελιδόνι
για να σου φέρνει την άνοιξη μέσα στο θέρος» είπε
«Και πολλά τα λιόδεντρα
που να κρησάρουν στα χέρια τους το φως
κι ελαφρό ν’ απλώνεται στον ύπνο σου
και πολλά τα τζιτζίκια
που να μην τα νιώθεις
όπως δεν νιώθεις το σφυγμό στο χέρι σου
αλλά λίγο το νερό
για να το’ χεις θεό και να κατέχεις τι σημαίνει ο λόγος του
και το δέντρο μονάχο του
χωρίς κοπάδι
για να το κάνεις φίλο σου
και να γνωρίζεις τ’ ακριβό τ’ όνομα
φτενό στα πόδια σου το χώμα
για να μην έχεις πού ν’ απλώσεις ρίζα
και να τραβάς του βάθους ολοένα
και πλατύς επάνου ο ουρανός
για να διαβάζεις μόνος σου την απεραντοσύνη»


Ο. Ελύτης, Γέννεσις - Άξιον εστί

Έτσι, για να ξέρουμε και τι λέμε

AFTER = Από το ομηρικό αυτάρ= μετά. Ο Όμηρος λέει: «θα σας διηγηθώ τι έγινε αυτάρ».

AMEN = λατινικά: amen. Το γνωστό αμήν προέρχεται από το αρχαιότατο ή μήν = αληθώς, (Ιλιάδα Ομήρου β291-301), ημέν. Η εξέλιξη του ημέν είναι το σημερινό αμέ.

BANK = λατινικά pango από το παγιώ, πήγνυμι. Οι τράπεζες πήραν την ονομασία τους από τα πρώτα 'τραπέζια' (πάγκους>πήγνυμι) της αγοράς.

BAR = λατινικά: barra από το μάρα = εργαλείο σιδηρουργού.

BOSS = από το πόσσις = ο αφέντης του σπιτιού.

BRAVO = λατινικό, από το βραβείο.

BROTHER = λατινικά frater από το φράτωρ.

CARE = από το καρέζω.

COLONIE = από το κολώνεια = αποικιακή πόλη.

DAY = Οι Κρητικοί έλεγαν την ημέρα 'δία'. Και: ευδιάθετος = είναι σε καλή μέρα.

DISASTER = από το δυσοίωνος + αστήρ (κακός οιωνός)

DOLLAR = από το τάλλαρον = καλάθι που χρησίμευε ως μονάδα μέτρησης στις ανταλλαγές. π.χ. « δώσε μου 5 τάλλαρα σιτάρι ». Παράγωγο είναι το τάλληρο, αλλά και το τελλάρo.

DOUBLE = από το διπλούς - διπλός.

EXIST = λατινικά ex+sisto από το έξ+ίστημι = εξέχω, προέχω.

EXIT = από το έξιτε = εξέλθετε

EYES = από το φάεα = μάτια.

FATHER = από το πάτερ (πατήρ).

FLOWER = λατινικά flos από το φλόος.

FRAPPER = από το φραγκικό hrappan που προέρχεται από το (F)ραπίζω = κτυπώ ( F= δίγαμμα).

GLAMOUR = λατινικό gramo ur από το γραμμάριο. Οι μάγοι παρασκεύαζαν τις συνταγές τους με συστατικά μετρημένα σε γραμμάρια και επειδή η όλη διαδικασία ήταν γοητευτική και με κύρος το gramou r - glamou r πήρε την σημερινή έννοια.

HEART, CORE = από το κέαρ = καρδιά.

HUMOR = από το χυμόρ = χυμός (Στην ευβοϊκή διάλεκτο, όπως αναφέρεται και στον Κρατύλο του Πλάτωνος, το τελικό ' ς' προφέρεται ως 'ρ'. Π.χ. σκληρότηρ αντί σκληρότης).

I = από το εγώ ή ίω, όπως είναι στην βοιωτική διάλεκτο.

ILLUSION = από το λίζει = παίζει.

ΙS = από το είς.

KARAT = εκ του κεράτιον (μικρό κέρας για τη στάθμιση βάρους).

KISS ME = εκ του κύσον με = φίλησέ με (είπε ο Οδυσσέας στην Πηνελόπη).

LORD = εκ του λάρς. Οι Πελασγικές Ακροπόλεις ονομάζονταν Λάρισσες και ο διοικητής τους λάρς ή λαέρτης. Όπως: Λαέρτης - πατέρας του Οδυσσέα).

LOVE = λατινικό: love από το 'λάFω'. Το δίγαμμα (F) γίνεται 'αυ' και ' λάF ω' σημαίνει "θέλω πολύ".

MARMELADE = λατινικά melimelum από το μελίμηλον = κυδώνι.

MATRIX = από το μήτρα.

MATURITY = λατινικά: maturus από το μαδαρός= υγρός.

MAXIMUM = λατινικά: maximum από το μέγιστος.

MAYONNAISE = από την πόλη Mayon, που πήρε το όνομά της από το Μάχων = ελληνικό όνομα και αδελφός του Αννίβα.

ME = από το με.

MEDICINE = λατινικά :medeor από το μέδομαι, μήδομαι = σκέπτομαι, πράττω επιδέξια. Και μέδω = φροντίζω, μεδέων = προστάτης.

MENACE = από το μήνις.

MENTOR = από το μέντωρ.

MINE = από το Μινώαι (= λιμάνια του Μίνωα, όπου γινόταν εμπόριο μεταλλευμάτων. « Κρητών λιμένες, Μίνωαι καλούμεναι ». ( Διοδ.Σικελ.Ε'84,2).

MINOR = λατινικά : minor από το μινύς = μικρός. Στα επίσημα γεύματα είχαν το μινύθες γραμμάτιον, ένα μικρό κείμενο στο οποίο αναγραφόταν τι περιελάμβανε το γεύμα. Παράγωγο το menu.

MODEL = από το μήδος= σχέδιο (η ίδια ρίζα με τη μόδα (= moda).

MOKE = από το μώκος = αυτός που χλευάζει.

MONEY = λατινικό: moneta από το μονία = μόνη επωνυμία της Θεάς Ήρας: Ηραμονία. Στο προαύλιο του ναού της Θεάς στη Ρώμη ήταν το νομισματοκοπείο και τα νομίσματα έφεραν την παράστασή της, (monetae).

MOTHER = από το μάτηρ, μήτηρ.

MOVE = από το ομηρικό αμείβου = κουνήσου.

MOW = από το αμάω = θερίζω.

NIGHT = από το νύχτα.

NO = λατινικό: non, ne εκ του εκ του νη: αρνητικό μόριο ( »νέ τρώει, νέ πίνει»), ή (νηπενθής = απενθής, νηνεμία = έλλειψη ανέμου.

PAUSE = από το παύση.

RESISTANCE = από το ρά + ίστημι.

RESTAURANT = από το ρά + ίσταμαι = έφαγα και στηλώθηκα.

RESTORATION = λατινικά restauro από το ρά+ίστημι, όπου το ρά δείχνει συνάρτηση, ακολουθία, π.χ . ρά-θυμος, και ίστημι = στήνομαι.

SERPENT = λατινικά serpo από το έρπω (ερπετό).. H δασεία ( ') προφέρεται ως σ = σερπετό.

SEX = από το έξις. Η λέξη δασύνεται και η δασεία μετατρέπεται σε σίγμα και = s + έξις.

SIMPLE = από το απλούς (η λέξη δασύνεται).

SPACE = από το σπίζω = εκτείνω διαρκώς.

SPONSOR = από το σπένδω = προσφέρω (σπονδή).

TRANSFER = από το τρύω (διαπερνώ) + φέρω. Transatlantic = διαπερνώ τον Ατλαντικό.

TURBO = από το τύρβη = κυκλική ταραχώδης κίνηση.

YES = από το γέ = βεβαίως.

WATER = από το Ύδωρ (νερό), με το δ να μετατρέπεται σε τ.